10 ผลไม้สมานแผลผ่าตัด หายเร็ว แถมยังสุขภาพดี มีอะไรบ้าง ?

ตารางเปรียบเทียบผลไม้ทั้ง 10 ชนิด

ตัวเลขที่ระบุเป็นมิลลิกรัมอ้างอิงจากฐานข้อมูลสารอาหาร อย. ฉบับปรับปรุง 2561 ส่วนช่องที่ระบุเป็นระดับ (สูง/ปานกลาง/ต่ำ) เป็นการเทียบเคียงระหว่างผลไม้ในตารางนี้เท่านั้น

นอกจากผลไม้ ยังต้องได้สารอาหารอะไรอีก

หลายคนโฟกัสที่ผลไม้จนลืมว่าสารอาหารที่ร่างกายใช้ซ่อมแผลมากที่สุดไม่ได้อยู่ในผลไม้ ถ้าจะให้แผลหายดีควรดูให้ครบทั้ง 4 อย่างนี้

• โปรตีน — วัตถุดิบหลักในการสร้างเนื้อเยื่อใหม่ ผู้ป่วยหลังผ่าตัดมักต้องการโปรตีนมากกว่าคนปกติ แหล่งที่ดีคือไข่ ปลา เนื้อไม่ติดมัน เต้าหู้ นม และถั่ว
• สังกะสี (Zinc) — เกี่ยวข้องกับการแบ่งตัวของเซลล์และการทำงานของภูมิคุ้มกัน พบมากในเนื้อสัตว์ อาหารทะเล และเมล็ดฟักทอง
• ธาตุเหล็ก — จำเป็นต่อการสร้างเม็ดเลือดแดงที่นำออกซิเจนไปเลี้ยงแผล สำคัญเป็นพิเศษกับผู้ที่เสียเลือดจากการผ่าตัด
• น้ำ — ควรได้รับตามที่แพทย์แนะนำ ภาวะขาดน้ำทำให้เลือดไปเลี้ยงแผลได้น้อยลง

วิตามินซีจากผลไม้จะทำงานได้เต็มที่ก็ต่อเมื่อร่างกายมีโปรตีนเพียงพอให้สร้างคอลลาเจน การกินผลไม้อย่างเดียวโดยกินโปรตีนน้อยจึงไม่ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น

ผลไม้และเครื่องดื่มที่ควรระวังหลังผ่าตัด

• ผลไม้พลังงานและน้ำตาลสูง เช่น ทุเรียน ลำไย ขนุน — กินได้แต่ต้องจำกัดปริมาณ โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน
• น้ำเกรปฟรุตและส้มโอบางพันธุ์ — มีรายงานว่ารบกวนเอนไซม์ที่ตับซึ่งใช้สลายยาหลายกลุ่ม ทำให้ระดับยาในเลือดเปลี่ยนไป ควรถามเภสัชกรก่อน
• ผลไม้ดองและผลไม้แปรรูป — โซเดียมและน้ำตาลสูง อาจทำให้บวมน้ำ
• ผลไม้ที่ปอกทิ้งไว้นานหรือล้างไม่สะอาด — ช่วงหลังผ่าตัดภูมิคุ้มกันต่ำกว่าปกติ ความเสี่ยงติดเชื้อทางเดินอาหารสูงขึ้น ควรปอกเองและกินภายในวันนั้น
• ผู้ป่วยโรคไต ต้องจำกัดผลไม้โพแทสเซียมสูง เช่น กล้วย ส้ม แตงโม ทุเรียน ตามที่แพทย์กำหนด

กินผลไม้หลังผ่าตัดอย่างไรให้ปลอดภัย

1. เริ่มจากผลไม้เนื้อนุ่ม ปอกเปลือก หั่นชิ้นพอดีคำ เช่น กล้วยสุก มะละกอสุก แตงโม แล้วค่อยขยับไปผลไม้ที่เนื้อแน่นขึ้น
2. แบ่งกินเป็นมื้อว่าง วันละ 2-3 ครั้ง ครั้งละไม่มาก ดีกว่ากินรวดเดียวปริมาณมากซึ่งอาจทำให้ท้องอืด
3. ล้างให้สะอาดและปอกเอง หลีกเลี่ยงผลไม้ตัดสำเร็จที่ไม่รู้ที่มา
4. กินคู่กับแหล่งโปรตีน เช่น ไข่ ปลา เต้าหู้ นม เพราะโปรตีนคือวัตถุดิบหลักที่ร่างกายใช้ซ่อมเนื้อเยื่อ ผลไม้ทำหน้าที่เสริม ไม่ใช่แทน
5. ถามแพทย์ผู้รักษาก่อนเสมอ โดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน โรคไต หรือผู้ที่ได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือด

จะไปเยี่ยมผู้ป่วย ควรเลือกผลไม้แบบไหน

1. ถามอาการก่อนเสมอ ผู้ป่วยเบาหวาน โรคไต และผู้ที่ต้องคุมน้ำ มีข้อจำกัดต่างกันมาก ถามญาติสักคำถามเดียวช่วยไม่ให้ของที่ตั้งใจกลายเป็นภาระ
2. เลี่ยงผลไม้กลิ่นแรง โรงพยาบาลหลายแห่งไม่อนุญาตให้นำทุเรียนและขนุนเข้าหอผู้ป่วย
3. เลือกผลไม้ที่ปอกง่ายและเก็บได้ ผู้ป่วยและญาติมักไม่มีมีดหรือที่ล้างในห้องพัก ส้ม กล้วย และองุ่นล้างสะอาดจึงสะดวกกว่าผลไม้ที่ต้องหั่น
4. เลี่ยงผลไม้ที่ตัดไว้ล่วงหน้าหลายชั่วโมง เพราะผู้ป่วยหลังผ่าตัดมีภูมิคุ้มกันต่ำกว่าปกติ
5. ปริมาณพอดี ผู้ป่วยหนึ่งคนกินได้ไม่มาก ผลไม้ที่มากเกินไปมักเสียก่อนถูกกิน

คำถามที่พบบ่อยเรื่องผลไม้กับแผลผ่าตัด

หลังผ่าตัดกี่วันถึงกินผลไม้ได้?

ขึ้นกับชนิดการผ่าตัด โดยทั่วไปเมื่อแพทย์อนุญาตให้กลับมากินอาหารปกติแล้วก็เริ่มกินผลไม้เนื้อนุ่มได้ แต่ผู้ที่ผ่าตัดในช่องท้องหรือลำไส้มักมีข้อกำหนดเฉพาะ ต้องรอคำสั่งแพทย์เท่านั้น

กินผลไม้แล้วแผลหายเร็วขึ้นจริงไหม?

ผลไม้ช่วยสนับสนุนกระบวนการหายของแผลผ่านวิตามินซีและสารอาหารอื่น ๆ แต่ไม่ได้เร่งให้หายเร็วเป็นพิเศษหากร่างกายได้รับสารอาหารเพียงพออยู่แล้ว สิ่งที่มีผลมากกว่าคือปริมาณโปรตีน การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด การไม่สูบบุหรี่ และการดูแลแผลตามคำแนะนำแพทย์

ควรกินผลไม้วันละเท่าไร?

คำแนะนำทั่วไปสำหรับผู้ใหญ่คือผลไม้ประมาณ 3-5 ส่วนต่อวัน (1 ส่วนราวผลไม้ชิ้นพอคำ 6-8 ชิ้น หรือผลขนาดกลาง 1 ผล) ผู้ป่วยเฉพาะโรคควรใช้ปริมาณที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารกำหนดให้

ผู้ป่วยเบาหวานกินผลไม้กลุ่มนี้ได้ไหม?

ได้ แต่ต้องเลือกชนิดที่น้ำตาลไม่สูงและคุมปริมาณ เช่น ฝรั่ง มะละกอ ทับทิม แตงโม และควรกินเป็นผลไม้สดแทนน้ำผลไม้ เพราะน้ำผลไม้ทำให้น้ำตาลขึ้นเร็วกว่าและไม่มีใยอาหาร

สรุป

ผลไม้สมานแผลผ่าตัดที่แนะนำมี 10 ชนิด ได้แก่ กล้วย ส้ม แตงโม มะละกอ มังคุด มะม่วง ลูกพลับ ทับทิม มะขาม และฝรั่ง โดยฝรั่งและทับทิมเด่นเรื่องวิตามินซี กล้วยและมะขามช่วยเรื่องการขับถ่าย ส่วนแตงโมช่วยเรื่องการได้รับน้ำ

ข้อสรุปที่สำคัญที่สุดคือ ผลไม้เป็นส่วนเสริมของการฟื้นตัว ไม่ใช่ตัวรักษา ควรกินควบคู่กับโปรตีนที่เพียงพอ และผู้ป่วยเบาหวาน โรคไต หรือผู้ที่ได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือด ควรปรึกษาแพทย์ผู้รักษาก่อนปรับอาหารเสมอ